Nekla - osp.nekla.eu

historia-2.jpg 22238243adbeb59716b438987ff23b1d
Jan Nowak (1881 - 1939) powstaniec wielkopolski, pracownik tartaku
2013-10-14 Artur Kaczmarski
Powrót
Drukuj
Pdf
Wyraź
opinię

Urodził się 18.10.1881 r. w Łubowiczkach w powiecie gnieźnieńskim, w gminie Kiszkowo. Rodzicami byli Jakub i Emilia z domu Erdmann.

Podczas I wojny światowej został wcielony do służby wojskowej, którą odbywał w 11 kompanii Reserve Infanterie Regiment 51 w Głogowie. Posiadał stopień plutonowego. Brał z pułkiem udział w bitwie pod Verdun. Tam w 1916 r. zgłosił się na ochotnika z kompanią złożoną z żołnierzy pochodzenia polskiego do akcji bojowej. Wraz z kompanią przeszedł linię frontu i poddał się w sierpniu 1916 r. do niewoli. Po zastosowaniu przez aliantów procedury weryfikacyjnej wobec jeńca i pozytywnego jej wyniku zamieszkał w Holandii. Tam w tajemnicy dwukrotnie odwiedziła go żona.

Po zakończeniu I wojny światowej zamustrował się jako palacz na statek handlowy i przez Gdańsk dostał się do Poznania. Zgłosił się do dyspozycji w dowództwie sił zbrojnych byłego zaboru pruskiego. Skierowano go do 1 pułku ułanów, dokąd przybył 25.01.1919 r.

Pułk kawalerii powstał 30 grudnia 1918 podczas powstania wielkopolskiego pod komendą ppor. Kazimierza Ciążyńskiego, jako Konni Strzelcy Straży Poznania.

14 stycznia 1919 tymczasowym komendantem konnych strzelców mianowany został ppor. Józef Lossow. Kawalerzyści złożyli przysięgę 26 stycznia 1919. 29 stycznia 1919 1 Pułk Strzelców Konnych Wielkopolskich przemianowany został na 1 Pułk Ułanów Wielkopolskich.

W styczniu 1920 r., po scaleniu Armii Wielkopolskiej z armią w kraju, pułk otrzymał nazwę 15 Pułk Ułanów. W lipcu 1920 szwadron zapasowy 15 p.uł. wystawił 1 szwadron 115 Pułku Ułanów Wielkopolskich oraz 215 Ochotniczy Pułk Jazdy Wielkopolskiej. 5 sierpnia 1920 pułk otrzymał nazwę 15 Pułk Ułanów Poznańskich.

Po powstaniu wniósł o zwolnienie z wojska. Został przez hrabiego Ignacego Mielżyńskiego zatrudniony jako kierownik tartaku parowego w Iwnie.

Należał do bractwa kurkowego. Działacz Stowarzyszenia Kupców i Przemysłowców w Nekli.

W dniu 6.02.1934 r. został wyznaczony sołtysem komisarycznym Nekielki, po ustąpieniu Andrzeja Kosmali.

Ożenił się z Rozalią Godek. Po wojnie mieszkała w Nekielce. Z nią miał 5 synów.

Najstarszy Teofil ur.19.01.1908 r., agronom był zatrudniony w majątku Libiszewskich w Sosnowicy koło Parczewa. Aresztowany przez Niemców zginął w Auschwitz 24.05.1941 r. (numer obozowy 16463). Kolejnymi synami byli: Józef podczas II wojny w niewoli niemieckiej, Jan, urodzony podczas I wojny – urzędnik w Chojnicach na Pomorzu, założył podczas II wojny ruch oporu na Pomorzu (Batalion Odra), autor książki "Kryptonim Odra", ożeniony w 1938 r. ze Stanisławą Walicką (z nią córki Mariola i Anna), Stefan w niemieckiej niewoli i Serwacy wywieziony na roboty przymusowe.

Jan Nowak został rozstrzelany na Rynku w Kostrzynie w zbiorowej egzekucji wraz z wieloma powstańcami wielkopolskimi w dniu 20.10.1939 r. o godz.16.20.

Po wojnie, 29 lipca 1947 r. w Kostrzynie Wlkp. odbyły się uroczystości pogrzebowe ofiar egzekucji z 20 października 1939 r. Po uprzedniej ekshumacji i identyfikacji ofiary pochowano w pojedynczych mogiłach, w alei powstańców wielkopolskich i ofiar II wojny światowej.

Poza nim z gminy Nekla rozstrzelano wówczas kierownika szkoły Ignacego Wróblewskiego, nauczyciela Gerarda Linke, policjanta Władysława Kryślaka, kolejarza Feliksa Walkowiaka i rzemieślnika Franciszka Kasprzyka z Brzeźna.

 Michał Pawełczyk

Powrót
Drukuj
Pdf
Wyraź
opinię
100 lat_230.jpg 1c7a7bddfed19a14998c30bd02c1e50f